ภาวะความเครียดเรื้อรังในช่วงสถานการณ์โควิด-19

ประเทศไทยเผชิญการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2563 ซึ่งส่งผลกระทบทั้งด้านร่างกาย สังคม และสุขภาพจิต นอกจากความเสี่ยงต่อการติดเชื้อแล้ว การเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิต การรับข่าวสารจำนวนมาก และความไม่แน่นอนในสถานการณ์ ยังส่งผลให้หลายคนเกิดความเครียด ความวิตกกังวล และนำไปสู่ภาวะความเครียดเรื้อรัง (กรมสุขภาพจิต, 2564)

ภาวะความเครียดเรื้อรัง (Chronic Stress) คือ ภาวะที่ร่างกายและจิตใจเผชิญความเครียดต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน จนไม่สามารถปรับตัวหรือฟื้นคืนสู่ภาวะปกติได้ ส่งผลให้เกิดการสะสมของความเครียดจากการทำงาน ความสัมพันธ์ ความกดดัน และการใช้ชีวิตประจำวัน (ยรรยงค์ อิ่มสุวรรณ, 2560)

ความเครียดเรื้อรังอาจส่งผลกระทบต่อหลายระบบของร่างกาย เช่น เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ ปัญหาการนอน ภาวะวิตกกังวล ภาวะซึมเศร้า ปัญหาทางเดินอาหาร อาการปวดศีรษะ กล้ามเนื้อตึง รวมถึงการลดลงของสมาธิและประสิทธิภาพในการใช้ชีวิต

สัญญาณที่ควรเฝ้าระวัง ได้แก่ นอนไม่หลับ อารมณ์แปรปรวน เหนื่อยล้า ไม่มีสมาธิ ปวดเมื่อยร่างกาย วิตกกังวลต่อเนื่อง หรือมีพฤติกรรมการรับประทานอาหารเปลี่ยนแปลง

แนวทางจัดการความเครียดเรื้อรัง ได้แก่ การพักผ่อนให้เพียงพอ รับประทานอาหารที่เหมาะสม ลดคาเฟอีนและน้ำตาล ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ จำกัดการรับข่าวสารที่ก่อให้เกิดความกังวล ฝึกการหายใจและผ่อนคลายกล้ามเนื้อ รวมถึงการพูดคุยกับบุคคลใกล้ชิด หรือขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตเมื่อจำเป็น

แม้ว่าความเครียดจะเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต แต่การเรียนรู้ที่จะรับมือและดูแลสุขภาพกาย–ใจอย่างเหมาะสม จะช่วยลดผลกระทบและเสริมสร้างคุณภาพชีวิตในระยะยาว